Reklama
Tablice i ppoż znaki
A A A

Krzyżodziób

Rodzaj krzyżodziób odznacza się szczegól­nym ukształtowaniem dzioba, przystosowanego do wyciągania nasion z szyszek drzew iglastych. Końce dolnej i górnej połówki jego dzioba saskrzyżowane Piskiej krzyżodzTobow wykluwają się eszcze prostym dziobem, ale już w wieku 3 tygodni skrzyżowanie dzioba staje się widoczne. Samce i samice są odmiennie ubarwione. Samiec krzyiodzioba świerkowego jest ceglasty, z brązowymi skrzydłami i ogo­nem, a samica oliwkowozielona z żółtym kuprem. Młode są zielonobrązowe pod spodem czarno prążkowane. Występują również żółte samce. Krzyżodzioby mogą się gnieździć w każdej porze roku, nawet w zimie w czasie najsilniejszych mro­zów. Budują one w koronie drzewa solidne, ciepłe gniazdo, a samica wygrzewa młode przez bardzo długi okres. Samiec zaczyna karmić młode wyłuska­nymi nasionami drzew iglastych dopiero po 15 dniach od ich wyklucia. Mając dzioby przystoso­wane do tego pokarmu, krzyżodzioby wyszukują okolice, w których w danym roku jest urodzaj szyszek. Obszar występowania krzyżodzioba obej­muje położone na północy rejony leśne Europy, Azji i Ameryki Północnej. Ponadto gnieździ się wyspowo w północno-zachodniej Afryce, w Hima­lajach i w Nowym Świecie, po Amerykę Środkową. Żyjący w Europie kulczyk (Serinus strinus) jest najbliższym krewniakiem kanarka, niekiedy trakto­wanym jako jego podgatunek. Wyglądem zewnę­trznym przypomina czyża, ma jednak silniejszy, stożkowaty i krótki dziób, jest bardziej żółty, a na głowie brak mu czarnego rysunku. Gdy uniesie się w powietrze, wówczas widoczny staje się jego żółty kuper. Podczas gdy samiec jest żółto podłuż­nie prążkowany samica jest bardziej szara odznacza się szczegół -a, przystosowanego do drzew iglastych. Końce dzioba są skrzyżowane wykluwają się , ale już w wieku 3 a staje się widoczne, ie ubarwione. Samiec jo (Loxio curvirostra) ymi skrzydłami i ogo­na z żółtym kuprem. Dod spodem czarno wnież żółte samce, dzić w każdej porze najsilniejszych mro-rzewa solidne, ciepłe młode przez bardzo -mić młode wyłuska-ych dopiero po 15 z dzioby przystoso-żodzioby wyszukują roku jest urodzaj krzyżodzioba obej-jony leśne Europy, nadto gnieździ się ej Afryce, w Hima-merykę Środkową, erinus serinus) jest a, niekiedy trakto-Wyglądem zewnę-jednak silniejszy, ardziej żółty, a na u. Gdy uniesie się iy staje się jego jest żółto podłuź-;st bardziej szara pręgowana W czasie śpiewu chęt-siada na suchych gałęziach drzewa lub na tach telegraficznych i obraca się przy tym jak 'w kompasie - raz w lewo, raz w prawo. Śpiewu przerywa w czasie lotu godowego, wzbijając łukami w powietrze podobnie jak nietoperz. :w jest długi i brzmi jak pisk nie nasmarowanej wozu. Kulczyk był pierwotnie mieszkańcem nu śródziemnomorskiego, jak również Afryki locnej, Europy południowej i Azji Mniejszej. . początku XIX wieku rozprzestrzenił się jednak •z Alpy na północ, osiągając miejscami wybrzeża za Północnego, Bałtyku i Zatoki Fińskiej, "nie trzyma się w pobliżu osiedli ludzkich, we i i miastach, ogrodach, alejach, parkach i na i lasu. Gnieździ się przeważnie na wysokich 'ach. Żywi się głównie nasionami. W Europie niowej żyje również wysoko w górach, onach północnych jest ptakiem wędrownym, ącym w Europie południowej, mający 13 cm długości, ;puje od Azji Mniejszej do Ladaku, gdzie za-:kuje średnie i wysokie stanowiska w górach, ec ma czarnoszarą głowę z czerwoną plamą ole. Gniazdo buduje w szczelinach i na wystę-skalnych. e na całym świecie i obecnie już całkowicie iowione kanarki zostały wyhodowane z dzikiej y, która do dziś zamieszkuje lasy Wysp Kana-ich, Madery i Azorów. Dziki kanarek jest z wierzchu oliwkowozielony, od spodu żółty, a na całym ciele czarno kreskowany. ćd form hodowanych ciągle występują osobniki pominające ubarwieniem swoich dzikich przod-. Od czasu, gdy w 1478r. Hiszpanie zdobyli py Kanaryjskie i przywieźli pierwsze kanarki na kontynent europejski, wyhodowano mnóstwo ras i odmian barwnych, wśród których spotykamy białe, żółte i plamiste - o kształtach normalnych lub dziwadła na wysokich nogach, z kryzami z piór na szyi lub z czubami na głowie. Przez krzyżowanie z czyżykiem czerwonym (Cardudis cuculiata) powstał bardzo ładnie ubar­wiony kanarek czerwony. Kanarki hoduje się prze­de wszystkim ze względu na ich śpiew. Pod tym względem niezwyciężone dotychczas są rasy wyho­dowane w górach Harzu. Przy pobieżnym spojrzeniu można przypuszczać, że przedstawia ona raniuszka. W istocie jest to długoogonowy sybirak (Uragus sibincusi. Jego dziób całkowicie wyklucza wszelkie pokrewieństwo z sikorami. Samiec jest różowy, z ciemnymi skrzydłami i ogonem, a jego zewnętrzne sterówki są białe. Grzbiet jest czarno prążkowany, zaś pióra w skrzydłach - czarne; samica jest brązo­wawa. Długość ptaka wynosi 17 cm. Jego ojczyzną jest środkowa Syberia, północne Chiny i Tybet. Na wschód sięga do Sachalinu. Śpiew samca przy­pomina pieśń krzyżodzioba, jest jednak bardziej dzwonkowaty. Gnieździ się w gęstych zaroślach na brzegach rzek i bagien. Gniazdo buduje bardzo mocne w gałęziach drzew Składa 3-6 nie­bieskich nakrapianych jaj. Po wychowaniu młodych rodzina pozostaje razem lub łączy się z innymi w niewielkie grupy koczujące po okolicy. Gilak blady jest mieszkańcem suchych, gliniastych równin Azji środkowej, Persji, Afganistanu, Turkiestanu i środ­kowej Mongolii. Występuje w półpustyniach skąpo porośniętych krzewami, jak i w oazach, a głównie w ludzkich osiedlach. Jest ubarwiony piaskowo, dziób ma czarno obrzeżony, lotki i sterówki są czarne z szerokim białym obrzeżeniem, brzuch zaś biały. Żyje społecznie również w okresie lęgowym, tak że poszczególne pary gnieżdżą się blisko siebie i wspólnie latają na pastwiska i do źródeł. Obszerne gniazda tych ptaków zbudowane są z dwóch warstw, przy czym wewnętrzna jest bardzo cienka, często zbudowana wyłącznie z białej waty bawełnianej. Gniazda nie są zamaskowane, lecz umieszczone swobodnie w gałęziach drzewa.Znacznie ładniejszy mazurek czekoladową czapeczkę, czarne podgardle i taką samą plamkę na policzku. Jest nieco mniejszy od wróbla Samce nieznacznie różnią się od samic. Młode nie mają jeszcze czarnego rysunku na głowie Mazurek gnieździ się w dziuplach, gliniastych brzegach, starych rozpadających się murach, ale raczej nie w bezpośrednim sąsiedztwie człowieka. Wróbel dawniej gnieździł się w Afryce północnej, Europie i umiarkowanych strefach Azji, ale później został wprowadzony przez człowieka do Ameryki Północnej, Afryki południowej, Australii i na roz­maite wyspy. Mazurek gnieździ się na ograniczo­nym terenie Europy i Azji zachodniej, ale został sprowadzony przez człowieka i w inne rejony.samiec wykonuje charakterystyczny taniec godo­wy, polegający na bujającym locie z klapaniem skrzydłami. W sprawach gniazdowych nie bierze on udziału. Samice same budują swe kuliste, wiszące gniazda w trzcinach lub krzewach. Złą opinią cieszy się mierzący 12 cm wikłacz czerwonodzioby (Que/eo quelea) żyjący na południe od Sahary, którego tysięczne stada po­wodują znaczne szkody na polach zbóż i prosa, tak że do walki z nim używa się trucizn i miotaczy płomieni. Włóczy się zawsze gromadami, a wszystko u niego dzieje się nagle i gwałtownie. W porze deszczowej ptaki te tysiącami obsiadają trzciny i skupiska drzew. Samce, wszystkie na raz, budują proste, jajowate gniazda z bocznym wejściem, z niemal niewyścielonym zagłębieniem. Gdy gniaz­do jest gotowe, w ciągu następnych dni zostają złożone jaja, które wysiadują oboje rodzice. W trzy­nastym dniu wykluwają się młode i po dalszych 12 dniach powiększone stado rusza znowu na wędrówkę. Samiec ma czerwony dziób, czarne czoło, boki głowy i gardło, a wierzch głowy i spód ciała są żółtawobiałe.Wikłacz czarnopręgi (Ploceus cucullatus) rozprzestrzeniony od Senegalu i Erytrei po Kraj Przylądkowy, ma czarną głowę, biało-czarny wierzch ciała, tej samej barwy skrzydła, a spód ciała - żółty. Mierzy 16 cm długości. Samiec buduje na drzewie lub wśród trzcin kunsztowne, nerkowate gniazdo, które rzadko zaopatrzone jest w krótką rurę wlo­tową. W wyjątkowych wypadkach wystarcza mu na budowę gniazda jeden dzień. Wnętrze wyściela dopiero samica, która przyłącza się do samca w trakcie budowy i później swe 3-4 jaja wysiaduje sama. O niezwykłym zmyśle budowlanym przedstawicieli rodzaju Ploceus dają nam wyobrażenie Pierwsza z nich przedstawia gniazdo opatrzone boczną rurą wlotową, należące do czar­nego, żółtookiego wikłącza czarnego (Ploceus nigerrimus), występującego od Nigerii po Ugandę i północną Angolę. Drugie gniazdo należy do Ploceus philippinus - jednego z 6 azjatyckich gatunków wikłaczy. Jego obszar występowania rozciąga się od Indii i Półwyspu Indochińskiego do Malajzji. Grubo utkane i niewyścielone gniazdo z rurą wlo­tową, będące dziełem samca, jest zawieszone na gałęzi drzewa.