A A A

Kuropatwę

Kuropatwę jak się wy­daje, czeka ten sam los co przepiórkę, mimo że będąc ptakiem osiadłym jest narażona na mniej niebezpieczeństw. Jednakże jej liczebność w Euro­pie z roku na rok się zmniejsza. Niewątpliwie przy­czyną tego jest postępująca urbanizacja i stosowa­nie pestycydów. Samiec różni się od samicy pro­stym rysunkiem na barkówkach Ten nie­zwykle pożyteczny ptak żywi się nasionami chwas­tów i owadami. widoczne jest gniazdo z jajami i świeżo wyklutym pisklęciem. Wysiadywanie jaj jest zajęciem wyłącznie samicy, natomiast o młode troszczą się oboje rodzice. Podczas gdy kuropatwa i przepiórka są przeważnie mieszkańcami równin, kuropatwa skalna związana jest z kamienistymi, z rzadka tylko porośniętymi krzewami stokami wysokogórskimi, gdzie dochodzi aż po granicę wiecznego śniegu. Gnieździ się we Włoszech (w Alpach), na Bałkanach, a także w górach Azji, na zachód od Mongolii. Samica znosi jaja dwukrot­nie w ciągu roku, przy czym jedno zniesienie wy­siaduje sama. a drugie oddaje pod opiekę samca. Gniazdo jest zwykle dobrze zamaskowane i za­wiera 9-15 brązowożółtych jaj. Kuropatwy skalne są monogamiczne. Samce i samice są jednakowo ubarwione, a zwracają na siebie uwagę czerwonymi dziobami i nogami. W surowym otoczeniu żyją również gatunki z ro­dzaju Tetraogallus. Są to mieszkańcy środkowo-azjatyckich gór od Kaukazu do Ałtaju. Zamieszkują tam wraz z niektórymi przedstawicielami tej samej rodziny rejony położone ponad górną granicą lasów, a tylko w zimie schodzą trochę niżej. Jeden z przedstawicieli - ułar tybetański ma charakterystyczny biało--czarny rysunek na szyi i jest nieco większy od cietrzewia. Kogut olsniaka himalajskiego dzięki metalicznemu połyskowi upierzenia naleiy do najpiękniejszych ptaków. Jego czarne upierzenie połyskuje na szyi i plecach złoto-brązowo, na skrzydłach, pokrywach ogona i głowie - niebieskozielono. Dół pleców jest śnieżnobiały, ogon rudy. Czub tworzą pióra bez chorągiewki, na końcu łopatkowato rozszerzone. Samica jest szaro-brązowa, a na podgardlu ma jasnobrązową plamę. Ptak ten żyje w Himalajach, a jego długość wynosi 63 cm. U wszystkich pięciu gatun­ków rodzaju Trogopan, żyją­cych w Himalajach i w górach położonych na wschód od nich, wierzch ciała pokryty jest owalnymi, białymi, czar­no obrzeżonymi plamkami. Ptaki te gnieżdżą się na wzniesionych miejscach, czę­sto także na drzewach.W cza­sie toków samce rozpoście­rają dwa mięsiste, długie wy­rostki na głowie i szeroką jaskrawą tarczę na podgardlu, które poza tym okresem są niedostrzegalne. Trogopan sa­tyra ma niebieskie pod­gardle i niebieską twarz oraz krótki czarny pióropusz. Rzadziej spotyka się Trogopan blythi Od poprzedniego gatunku różni się nagimi, po­marańczowymi bokami gło­wy i takim samym podgar­dlem. Grzbiet i skrzydła są jasnobrązowe, z dużymi czerwonymi plamami. Okolica oczu usiana jest drobnymi białymi, czarno obrzeżonymi plamkami. Dwie odrębne rasy geo­graficzne występują w Asamie i południowo--wschodnim Tybecie. Przedstawiciele rodzaju Crossoptilon wyróżniają się ozdobnymi, rozszczepionymi piórami w bocznie spłaszczonym ogonie i białymi piórami, które od­stają od głowy jak uszy. Góra głowy uszaka bia­łego ma barwy białe, szare i czarne. Gatunek ten żyje w Tybecie. Uszak siwy żyje w dużej liczbie w prowincji Kansu w Chinach [392, 393]. Pióra z jego ogona służyły mandarynom chińskim jako ozdoba głowy. Ciemnobrązowe upierzenie uszaka brunatnego z gór północnochińskich wydaje się na szyi prawie czarne, natomiast ogon jest biały. U wszystkich przedstawicieli tego rodzaju samce i samice są upierzone jednakowo.U samców z rodzaju Lophura pióra ogonowe rozłożone są wachlarzowato. Oko obej­mują nieopierzone nabrzmie­nia, które w czasie toków powiększają się do tego stopnia, że zakrywają boki głowy i wystają poza jej gór­ną powierzchnię. Liczne rasy bażanta ognistego występują w dżunglach Półwyspu Ma-lajskiego, Sumatry i Borneo. Kogut ma na głowie czub z pionowo stojących piór. W jego upierzeniu przeważa­ją barwy purpurowa, nie­bieska i brązowa, a dół grzbietu jest miedzianoczer-wony. Są to bojaźliwe ptaki, trzymające się w gęstym pod­szyciu lasu. Od Nepalu do Hindukuszu, a więc na du­żych wysokościach, wraz z in­nymi bażantami występuje bażant nepalski Tworzy tam dwie rasy, różniące się ubarwieniem czuba na gło­wie samca. Trzyma się za­rośli lub występuje na drze­wach. Wspaniale ubarwiony i rów­nie elegancki jest bażant syjamski z Syjamu i Półwyspu Indochińskiego. W ubarwie­niu samca przeważa szarość i czerń, a gdzieniegdzie pióra połyskują niebieskawo. Wy­soki, rozszerzony po bokach pióropusz i brzuch są stalo­woniebieskie, nagie boki gło­wy i nogi — czerwone, środek pleców złotożółty. Samica ma skromne, niemal całko­wicie szarobrązowe upierze­nie. Prowadzi skryte życie w gęstej dżungli.Już od 500 lat motywem dekoracyjnym sztuki chiń­skiej jest bażant srebrzysty który jako ptak ozdobny był później hodowany także w Europie. W swej ojczyźnie -górach południowo-wschodniej Azji od Himalajów do południowo-wschodnich Chin - tworzy on szereg ras geograficznych, wykazujących bardzo duże różnice w ubarwieniu. Jaskrawość biało--czarnego ubarwienia jest podkreślona jeszcze do­bitniej przez czerwone nogi i gołe miejsca na twarzy Hierophasis swinhoei z Tajwanu cechują białe pióra czuba i pleców oraz białe środkowe sterówki. W przeciwieństwie do omó­wionych poprzednio, 4 ga­tunki kur grzebieniastych nie są ani duże, ani szczególnie piękne. Odróż­niają się one od innych ku­raków posiadaniem mięsiste­go, barwnego grzebienia na ciemieniu i płatów gardło­wych, które są szczególnie rozwinięte u samców. Środ­kowe sterówki sklepionego ogona są wydłużone i wygięte sierpowato. Typowi przed­stawiciele tego rodzaju za­mieszkują parami lub rodzi­nami brzegi lasów. Skrom­niej ubarwiona samica składa 5-10 brązowawych lub bia­łych jaj w prostych gniazdach i sama wyprowadza potom­stwo. Występujący na Malajach i w Indiach kur bankiwa jest przodkiem kur domowych. Samiec ma na głowie wyci­nany czerwony grzebień, czerwone płaty na szyi i białe płytki uszne. Wydłużone, zaostrzone na końcach pióra na szyi, jak również wydłu­żone pióra siodła, są złoto-żółte. Jego głos przypomina pianie koguta, podobnie jak głos samic tego gatunku przy­pomina głos kur domowych. Jednakże głos samicy można usłyszeć dopiero wtedy, gdy oddali się ona od gniazda, podczas gdy kury domowe gdaczą także na gnieździe. Dzikie ptaki nie zdradzają gniazda swoim wrogom. Samiec spokrewnionego ku­ra cejlońskiego różni się od poprzedniego gatunku po­siadaniem jasnej plamy na jasnoczerwonym grzebieniu. Samica przypomina samicę bankiwa Zasadniczą cechą holenderki białoczubej jest wielki pióropusz na silnie sklepionej głowie. Niegdyś rasa ozdob­na, obecnie hodowana jako nioski. Zawiązek przyszłego pióro­pusza występuje już u zupeł­nie małych kurcząt w postaci jedwabistego czepeczka na ciemieniu Od szóstego tygodnia życia musi on być przycinany, gdyż przeszkadza w patrzeniu opadając na oczy. U dorosłych ptaków jest on po prostu przewiązywany wąską przepaską. Szyja i niemal cała głowa ..gołoszyjki" jest zupeł­nie naga, z wyjątkiem poje­dynczych piórek na czubku głowy. W jaki sposób mogła powstać tak szczególna rasa? Prawdopodobnie naga szyja pojawiła sie. jako przypadko­wa mutacja lub jako następst­wo choroby i została utrwa­lona przez człowieka do tego stopnia, że stała się cechą dziedziczną. Gołoszyjki ho­dowane są w różnych bar­wach i odznaczają się dobry­mi wskaźnikami ekonomicz­nymi.Z licznych kur karłowatych wyróżnia się złota kurka Sebrighta , która swą nazwę zawdzięcza angielskie­mu hodowcy sir John Se-brightowi. Jest to rasa ozdób- Do karłowatych ras należy też wyhodowana w Japonii chabos Wygląda ona bardzo ładnie i z tego powo­du jest chętnie hodowana jako ptak ozdobny. Istnieje bardzo wiele jej barwnych odmian. Najmniejsze spośród nich mają zaledwie 20 cm wysokości. Mimo to znoszą one dość duże jaja, których ciężar dochodzi do 7% cię­żaru ich ciała. U ciężkich kur. np. u bramaputry. ciężar jaja nie przekracza 2.5% ciężaru kury. Nienormalną budową piór odznacza się kura jedwa­bisto której pióra, przypominające puch, mają cienkie stosiny. Rasa ta po­wstała we wschodniej Azji i występuje głównie w białej odmianie. Ponieważ kury te dobrze wysiadują jaja, często daje im się do wysiadywania jaja bażantów, ozdobnych kaczek i innych wrażliwych puków.