Reklama
A A A

Podrodzina ka­czek

Niemal wszyscy przedstawiciele podrodziny ka­czek pierzą się dwa razy do roku i w tych okresach ukrywają się w trzcinach, gdyż są niezdolne do lotu. Na ogół w szacie letniej samce i samice są ubarwione jednakowo, natomiast barwna szata godowa samca bardzo się różni od ubarwienia samicy w okresie rozrodczym. Na ogół różnice między samcami i samicami, poczynając od głosów, a kończąc na zachowaniu się, są znacznie większe niż u przedstawicieli gęsi. Mimo że i u nich panuje monogamia, kaczor mało troszczy się o po­tomstwo. W gnieździe znajduje się zwykle 4-14 jaj. Kaczki pływające przesypiają zwykle dzień na dużych zbiornikach wodnych i o zmroku, bez długiego startu, zrywają się do lotu, przenosząc się na błota i drobne wody płynące, gdzie żerują. O ile dobrze pływają, o tyle nurkują tylko zmuszo­ne do tego w razie niebezpieczeństwa.roślin i grubą warstwą puchu samica składa 8-14 jasnozielonych jaj, które w razie opuszczenia gniazda troskliwie zakrywa. Po 26 dniach wyklu­wają się kaczęta, a gdy tylko wyschną, opuszczają gniazdo i od razu bardzo żwawo poruszają się na wodzie. Strzeże ich tylko matka . Po dwóch miesiącach życia umieją już latać. W ciągu dnia kaczki odpoczywają na powierzchni wody, aby gdy mrok zapadnie przelecieć na pola, bagienka i niewielkie rzeczki w poszukiwaniu po­karmu , Żywią się głównie pokarmem roślin­nym, tylko w okresie gniazdowym przeważają zwierzęce składniki pożywienia. Mimo że liczba krzyżówek zmniejszyła się znacznie w związku z obniżeniem poziomu wód gruntowych, to jednak jeszcze i teraz można w jesieni obserwować duże ich stada na wielu zbiornikach wodnych. Nasza najpospolitsza kaczka krzyżówka zamieszkuje całą Europą, z wyjątkiem terenów najbardziej wysuniętych na północ i po­łudnie, oraz niemal całą Amerykę Północną, na północy sięgając poza koło podbiegunowe. Samce różnią się od samic barwną szatą godową , którą noszą w zimie i wiosną. W okresie godowym środkowe pióra ogona samca są zakręcone. Lustro u obu płci jest metalicznie fioletowe, biało obrze­żone. Krzyżówka spędza większą część życia na wodzie, niekiedy jednak zakłada gniazdo w bardzo dużej odległości od wody. Znajduje się ono z reguły na ziemi, ukryte pod krzewami, w pokrzywach lub trawie, w trzcinach, jednakże niekiedy na drze­wach, wysoko w rozgałęzieniach gałęzi lub w opu­szczonych gniazdach Innych ptaków. W gnieździe wyścielonym drobnymi fragmentami Z kaczki krzyżówki wyho­dowano w ciągu wieków liczne rasy kaczek domo­wych. Niektóre z nich zachowały ubarwienie swych dzikich przodków, jednakże najpospolitsze są białe lub kremowe kaczki domowe rasy Pekin Znane są również rasy ozdobne, które na głowie mają czubek z piór puchowych Swoistym kształtem odznaczają się kaczki rasy Biegus Mają one szczupłe ciało, dłu­gą szyję, którą noszą wy­ciągniętą do góry, i wy­prostowaną postawę, tak że ich nogi osadzone są na sa­mym końcu ciała. Odznaczają się dużą nieśnością, gdyż składają 150-230 jaj rocznie. Kaczor cyraneczki ma w szacie godowej ciemnobrązową gło­wę z szeroką zieloną prze­paską ciągnącą się poza oczy. Poza okresem godowym przypomina on samicę, która ubarwiona jest bardzo niepo­zornie. Znacznie od krzy­żówki (58 cm długości) mniej­sza cyraneczka (36 cm) gnieź­dzi się niemal w całej Euro­pie, w północnej i środkowej części Azji oraz w Ameryce Północnej. Większość opu­szcza na zimę swą ojczyznę i przenosi się na południe. Nieco większy jest ktochtun którego samiec ma na głowie charakterystyczny ciemny rysunek; w jego skład wchodzi barwa czarna, żółta i zielona. Biało-czarne pióra na łopat­kach są zakrzywione sierpowato. Gnieździ się w północno-wschodniej Azji, a zimuje w Chinach i Japonii. Zbliżony obszar zamieszkuje kosatka której samiec w szacie godowej ma głowę czerwonobrązową, na ciemieniu wydłużone pióra o barwie zielonkawej, białe gardło, białą plamę na czole i białą górną część piersi z czarnym prążko­waniem. Łopatki pokryte są długimi, sierpowatymi biało-czarnymi piórami. Do Europy zalatuje bardzo rzadko. Występująca w Polsce krakwa odznacza się nieefektownym ubarwieniem i nawet szata godowa kaczora nie stanowi wyjątku. Jego głowa i szyja są brązowe w drobne czarnobiałe plamki. Reszta tułowia jest przeważnie szara. Pod ogonem pióra są czarne, a przed białym lustrem znajduje się brązowa plama. Samicę krakwy można odróżnić od krzyżówki po żółtobrązowych kra­wędziach górnej połowy dzioba. Kształtem i wiel­kością te dwa gatunki niezbyt różnią się od siebie. Krakwa ma szczuplejszą szyję, co szczególnie dobrze widać w trakcie pływania, jej ojczyzną jest Europa i umiarkowane strefy Azji oraz zachodnia Kanada. W zimie przenosi się na południe. Częstym mieszkańcem pół­nocnych rejonów Eurazji jest świstu pełen wdzięku, piękny ptak, pod względem wielkości po­dobny do krzyżówki. Kaczor ma jaskraworudą głowę z żół­tym czołem i ciemieniem, a dziób niebieskawy. Poza tym jego ubarwienie jest szaro-białe. Samica jest z wierzchu rdzawa z czarnym rysunkiem, zaś spód ma biały. Świstun jest gatunkiem przelotnym. Zimę spędza w rejonie śród­ziemnomorskim, w południowej Azji i na południowych obszarach Ameryki Północ­nej. Ich wędrówki prowadzą stale nad Europą środkową, gdzie spotyka się je często w jesieni i wczesną wiosną. Całą wschodnią część Amery­ki Południowej. Wyspy Gala­pagos i środkową część Chile zamieszkuje kaczka baham-ska niepozornie brązowo ubar­wiona, z czarnym rysunkiem na upierzeniu i ciemnobrązo­wym ciemieniem. Gardło, boki głowy i policzki są białe.Niebieskoszary dziób pod­stawy jest czerwony. Samce i samice nie różnią się od sie­bie, przy czym osobniki obu płci mają ogon wydłużony, zakończony spiczasto. Niewiele mniejsza jest kacz­ka georgijska o żółtym dziobie, z czarną smugą wzdłuż górnej połowy. I ta kaczka ma spi­czaste pióra w ogonie. Za­mieszkuje ona wyłącznie Amerykę Południową, i to tylko jej górzyste części. Nieco szczuplejszy od krzy­żówki jest rożeniec W porze godo­wej samiec jest wspaniale ubarwiony. Jego głowa i kark są brązowe, od białej szyi biegnie ku górze biała smuga, która po obu stronach klino­wato wnika w brązową bar­wę głowy. Grzbiet i boki są szare, brzuch biały, dolne po­krywy ogona czarne, a jego środkowe pióra zaostrzone. Samica jest natomiast niepo­zorna i różni się od samicy krzyżówki dłuższą, cienką szyją. Zamieszkuje Europę północną, znaczne obszary Azji i część Ameryki Północ­nej, gnieździ się gdzieniegdzie także w Europie środkowej. Jest ptakiem przelotnym, zi­mującym w dużych ilościach nad górnym Nilem, gdzie zaliczasiędo najpospolitszych gatunków kaczek.