A A A

Podrodziny gęsi

Do podrodziny gęsi należą łabędzie, gęsi i bernikle. Samce i samice są jednakowo upierzone, toteż różnią się od siebie bardzo mało. Pierzenie się następuje tylko raz w roku. Pisklęta są zagniazdownikami, jak zresztą przedstawiciele całego rzędu blaszkodziobych. Do największych ptaków z rodziny kaczkowatych należą łabędzie. Pływają one i latają bardzo dobrze, natomiast nie potrafią nurkować, jedynie w trakcie zbierania pokarmu z dna w razie potrzeby zanurzają w wodzie głowę i szyję, a niekiedy i przód tułowia. Żywią się owadami i innymi drobnymi zwierzęta­mi, a także cząstkami roślin. Łabędź niemy jest często hodowany na stawach w parkach i ogrodach ze względu na majestatyczny i dekoracyjny wygląd. Szczególnie samiec w postawie odstraszającej, układający na grzbiecie szyję wygiętą w kształt litery S i rozpościerający skrzydła, wydaje się znacznie większy niż jest w istocie.iJOsiąga on ciężar do 10 kg. Dorosłe ptaki są biało upierzone, a ich pomarańczowy dziób opatrzony jest u nasady czarnym garbem. Młode są szarobrązowę£, Dziko żyjące łabędzie spotyka się miejscami w Europie północnej, dalej ku wschodowi występują wyspowo przez całą Azję środkową aż do dorzecza dolnego Amuru. Łabędź niemy wyróżnia podobne środo­wiska co łabędź krzykliwy, zwłaszcza płytkie je­ziora, wolno płynące rzeki i ich ujścia, a także duże stawy rybne. Często oba gatunki gnieżdżą się jeden obok drugiego. Gniazdo budowane jest tylko przez samicę w trzcinach lub na małych wysepkach. Łabędź krzykliwy ma podobnie jak niemy 1,5 m długości. Jego dziób ubarwiony jest cytrynowożółto, na końcu czarny, a na jego podstawie nie ma garbu. Szyja nigdy nie ma kształtu litery S, lecz jest wyprostowana ku górze. Gnieździ się w Europie północnej i Azji północnej. Łabędź mały jest znacznie mniejszy od poprzedniego gatunku. Żółta część dzioba jest mała i obejmuje do jego po­wierzchni. Gnieździ się na dalekiej północy Europy, Azji i Ameryki. Łabędź czarny wystę­pujący na jeziorach i rzekach Australii, ma upierzenic czarne, jedynie lotki są białe. Czerwony dziób nie ma garbu u podstawy, natomiast jego koniec ozdobiony jest jasną przepaską. Bardzo długa szy­ja ma kształt litery S. Południowe części Ameryki Południowej zamiesz­kuje łabędź czarnoszyi który pod względem trybu życia przypomina łabędzie europejskie. Jego czarna szyja ostro kon­trastuje z białym tułowiem. Dorosły ptak ma dziób niebieskawoszary, na końcu żółty, a czerwony u podstawy opatrzonej wysokim, czerwonym garbem. Znacznie słabiej związane z wodą są gęsi. Są one ruchliwsze na lądzie i tam poszukują pokarmu składającego się z traw, ziarna i korzonków, zwłaszcza na łąkach i polach. Gęsi są mniejsze niż łabędzie, mają krótsze szyje, wyższe nogi i mniej spłaszczone dzioby, na końcu których znajduje się silny „paznokieć". Jednakże pływają i latają równie znakomicie.Nad spokojnymi wodami środkowej i północnej Europy, a także w umiarkowanej strefie Azji, gnieździ się gęś gęgawa do­rastająca do 70 cm długości i osiągająca ciężar około 3,5 kg. Jej całkowicie szare upierzenie jest pod spodem delikatnie faliste, a na grzbiecie każde pióro jest jasno obrzeżone. Gęgawy są ptakami wędrownymi, zimującymi w południowej Europie i południowej Azji, a często także w Afryce pół­nocnej. Budową gniazda i wysiadywaniem jaj zajmuje się tylko samica, ale samiec zawsze trzyma się w po­bliżu bacznie go pilnując. Gniazdo zbudowane jest z sitowia lub innych roślin wodnych i zwykle oto­czone jest wodą. Gęś gęgawa bardzo rzadko gnieź­dzi się na niskich drzewach lub w wypróchniałych pniach. Jaja, w liczbie 4-12, składa samica w gnieź­dzie wyścielonym miękkim, szarym puchem który wyskubuje sobie z brzucha. Gęś gęgawa jest gatunkiem wyjściowym dla euro­pejskich ras gęsi domowych. Już 2200 lat przed naszą erą ptak ten był hodowany w Egipcie. Obec nie hoduje się zwłaszcza białą odmianę, której pióra uważane są za bardzo wartościowe W północnej tundrze żyje spokrewniona z po­przednim gatunkiem nieco mniejsza gęś biało-czelna Na przelotach, jak również w zimie, spotyka się ją także w Europie środkowej. Charakterystycznymi cechami tego ga­tunku są biała plama u nasady dzioba i ciemne plamy na brzuchu.