A A A

Rodzina astryld

Rodzina astryld liczy 107 gatunków na ogół drobnych, barwnych ptaków, zamieszkujących Afrykę i dalej na wschód Australię, południową Azję i Mikronezję. Ich pisklęta mają godną uwagi paszczę, w której znajduje się swoisty rysunek, a niekiedy także odbijające światło bro­dawki, które ułatwiają dorosłym ptakom wkładanie pokarmu prosto do gardła pisklęcia. Samiec i samica mniszki mają głowę, szyję i piersi czarne. Spód ciała jest biały, na środku czarny. Grzbiet, skrzydła i boki są cynamonowe. Mie­rzy ona 11,5 cm długości. Żyje w Indiach, południo­wych Chinach i na Filipinach. Inny gatunek - Lonchura striata stał się formą wyjścio wą dla wyhodowanej w Chi­nach i Japonii tak zwanej japońskiej mewki hodowanej w klatkach. Zna­ne są jej rozmaite odmiany barwne. Mniszka białogłowa jest kaszta­nowata z białą głową i szyją. Środek piersi, brzuch i po­krywy podogonowe są czar­ne. Samiec nie różni się ubar­wieniem od samicy. Ma 10,5 rm dhtgośch Występuje od Syjamu po Jawę. Jest często sprowadzana i hodo­wana w klatce jako ptak ozdobny. Przedstawiciele rodzaju Gra­natina występują w wielu gatunkach. Zamieszkują za­krzewione stepy Afryki. Na obszarze rozciągającym się od Senegalu do Somali i Kon­ga żyje hodowana często w klatkach Granatino bengala mierząca 12 cm dłu­gości, z długim, zaostrzonym, niebieskim ogonem, policz­kami i gardłem, zaś wierz­chem ciała - rudym. U samca oprócz czerwonego dzioba występują czerwone plamy po bokach głowy. Barwnie upierzony samiec bengalika pospolitego z Indii i Cejlonu poza okre­sem rozrodczym jest niepo­zornie ubarwiony i przypo­mina samicę. Amadyna obrożna ma całe upierzeniegęsto prążkowane. Niezwykle żywe upierzenie ma ryżowiec siwy Samce i samice mają czarną głowę z ostro kontrastującymi białymi po­liczkami i czarny ogon. Wierzch ciała jest perłowo-szary, a spód delikatnie szary. Początkowo wystę­pował on tylko na trawiastych, zakrzewionych terenach Jawy i Bali, ale ze względu na ładne upie­rzenie został przeniesiony przez człowieka nawet w bardzo odległe strony, gdzie się w pełni zaakli­matyzował i rozmnożył. Obecnie żyje w południo-wej Azji, Chinach, a miejscami także w Afryce, na Hawajach i w innych miejscach. Oboje rodzice wysiaduią 6-8 jaj złożonych w kulistym, niepo-rządnym gnieździe, przypominającym gniazdo wróbla. Jako ptak ozdobny cieszy się dużym po­wodzeniem, zwłaszcza w Chinach i Japonii. Jego śpiew składa się z metalicznego świergotu zakoń­czonego trelem. Z gatunków zamieszkujących Australię wymienimy amadynkę ostrosterną której schodkowaty ogon składa się z piór dochodzących do 8 cm długości, na końcu zaostrzo­nych. Ptak ma głowę popielatą, a reszta upierzenia jest cynamonowa, biała i czarna. Zwraca uwagę szeroka, czarna plama na podbródku. Dziób jest czerwonawożółty. Pokrewny gatunek, zamieszkujący stepowe śro­dowiska północnej i północno-zachodniej Australii, amadynka maskowa różni się od poprzedniego głową barwy cynamono­wej i czarną obwódką wokół nasady dzioba. Ma ona również długi ogon z zaostrzonymi środkowymi sterówkami. Barwnie mieniącym się klejnotem wśród ptaków zamieszkujących krzewiaste środowiska północnej Australii jest amadyna wspaniała , występująca w trzech odmianach barwnych - czarnogłowej, czerwonogłowej i żółto-głowej, z których pierwsza jest najczęstsza, a ostat­nia najrzadsza. Na porośniętych bujną roślinnością brzegach rzek południowej Australii wśród trzcin i niskich krze­wów gnieździ się astrylda słoneczna jej samiec ma wierzch oliwkowo-żółto-brązowy, pokrywy nadogonowe ciemnoczer­wone, czoło, okolice oka, policzki i podbródek szkarłatne, ozdobione drobnymi białymi kropkami, które również pokrywają szarą pierś. Spód ciała jest żółty. Czerwień na głowie samicy jest mniej wyraźna i mniej rozległa. U piskląt występują w paszczy brodawki reflektorowe, które w mrocz­nym sklepionym gnieździe wskazują karmiącym rodzicom otwory dziobów potomstwa. Do najpospolitszych ptaków hodowanych w klat­kach należy żeberka która w swej ojczyźnie występuje w dużej liczbie, zwłaszcza w głębi kontynentu. Przebywa w niskiej trawie i krzewach tuż nad ziemią, a swe butelkowate gniazdo buduje na krzewach lub nisko na drzewach, a nawet na domach. Samiec ma gardło, pierś i ogon prążkowane poprzecznie czarno-biało, co znalazło odbicie w nazwie. Wierzch jest szary, spód biały, a boki rdzawe z białymi plamkami. Ubarwienie głowy jest skomplikowane, podobnie iak i reszta upierzenia, zwłaszcza w okresie toków. Od nasady czerwonego dzioba ku dołowi ciągnie się biały pasek, z obu stron czarno obrzeżony. Duża ruda plama po bokach głowy jest ograni- czona białym prążkiem od szarego wierzchu głowy. Samica ma gardło szare, bez poprzecznego prążko- wania. Żeberka łatwo rozmnaża się w niewoli. Niesie się w niewoli w każdej porze roku i składa 4-7 białych, niebieskawo połyskujących jaj, które przez 11 dni są wysiadywane przez oboje rodziców. Po 21 dniach młode opuszczają gniazdo, pierzą się po 8 tygodniach i już w tym wieku same budują gniazdo. Również biała rasa wyhodowana w niewoli ma koralowy dziób .Osiem gatunków pod rodziny wdówek zamteizkuje rozległe trawiaste tereny Afryki na południe od Sahary. Ptaki te nie są duże, ale 4 długie sterówki środkowe nadają samcom okazały wygląd. Żyją poligamicznie i przy zdobywaniu samic w trak­cie toków wykorzystują swe długie sterówki do wywierania większego wrażenia. Siadają przy tym wysoko, trzepoczą w locie nad samicą, klaszczą skrzydłami i wykonują kołyszące ruchy ogonem. U wdówek występuje w pełni pasożytnictwo lęgo­we. Składają one swe jajo do gniazd rozmaitych gatunków ptaków, przede wszystkim swych bliskich krewniaków. Ptaki te nie ponoszą przez to wię­kszych strat, gdyż młode wdówki nie wyrzucają poza gniazdo jaj i piskląt swych gospodarzy, jak to czynią młode kukułki, lecz wzrastają wraz z nimi. Także i tu pasożytnictwo lęgowe jest ułatwione przez podobieństwo jaj wdówek do jaj gospodarzy, jak również przez podobny wzór w paszczy piskląt obu gatunków.Samiec wdówki czteropiórej ma 4 środkowe sterówki bardzo wydłużone, pra­wie na całej przestrzeni nagie i dopiero na końcu opatrzone łopatkowatą chorągiewką. Wraz z tą ozdobą ma on 30 cm długości. Wierzch jego jest czarny, a spód rdzawo-iółto-brązowy. Dziób i nogi są czerwone. Również samica ma czerwone nogi, dwa podłużne ciemne paski na głowie, brązowawy wierzch i żółtobrązową górną część piersi. Reszta spodu jest biaława Poza okresem lęgowym podobnie ubarwiony jest samiec. Wdówka czte-ropióra żyje w Afryce południowej. Jako przybra­nych rodziców dla swego potomstwa wybiera nie­mal zawsze Granatina granatina. Samiec malutkiego trznadla rudoskrzydłego ma ciało czarne, a ogon rudy. Samica jest brązowawa. U obu płci na wierz­chu głowy znajdują się liczne wydłużone piórka tworzące czub. Gnieździ się w Indiach, jak również w południowych Chinach. W górach dochodzi do 2000 m n. p. m. Jednym z najpospolitszych ptaków Europy jest zięba Jej ojczyzną jest Europa, zachodnia Azja i niewielki obszar Afryki północnej. Gnieździ się wszędzie, gdzie tylko znaj­dzie drzewa: w lasach, okolicach pagórkowatych, w strefie leśnej gór, w ogrodach i parkach, a także na drzewach stojących wśród pól. Samiec ma bardzo typowy głośny śpiew, w którym dają się wyróżnić w poszczególnych okolicach lokalne odmiany, czyli dialekty. Bardzo rozmaite są również dźwięki wa­biące zięb. Od końca lutego i w marcu samiec zaznacza śpiewem swój rewir gniazdowy, w którym samice wybierają miejsca na gniazda. Budują gniazdo przeważnie dość wysoko na drzewie w rozwidleniu gałęzi lub przy pniu Małe gniazdo bardzo trudno zauważyć, ponieważ jego zewnętrzna warstwa jest zawsze utkana porostami nadrzew­nymi. Jest ono niezwykle zgrabne, zbudowane moc­no z mchu, porostów, delikatnych źdźbeł, korzon­ków i wyskubanego włosia końskiego. Wewnątrz wyłożone jest włosami i piórkami. Zięba gnieździ się dwa razy w roku i korzysta z tego samego gniazda, o ile nie zostanie ono zniszczone. W więk­szości przypadków samica wysiaduje jaja sama i jest w tym czasie karmiona przez samca. Niekiedy jednak małżonkowie zmieniają się regularnie na gnieździe. Wychowaniem młodych zajmują się oba dorosłe ptaki. Chociaż zięby są na ogół ptakami wędrownymi, niektóre zimują na miejscu. Znaczny odsetek zimujących osobników stanowią samce. Zimowiska zięb europejskich znajdują się w Euro­pie południowej i zachodniej. Wierzch samicy jest jasnooliwkowo-brązowy. Gąsiorek Lamus colurio należy do mniejszych przedstawicieli rodziny, gdyż ma 18 cm długości. Podobnie jak prawie wszyscy jego krew­niacy, trzyma się najchętniej w środowiskach otwartych, z dużą ilością krzewów. Nie ukrywa się w gąszczu, lecz siedzi na czatach na najwyższej gałązce, porusza swym długim ogonem i od czasu do czasu zlatuje na ziemię, aby schwytać nieostroż­nego chrząszcza lub pasikonika. Potrafi jednak także chwytać owady w locie. Na cierniach krze­wów w pobliżu gniazda można niekiedy zobaczyć mysz rzadziej ptaka. Analiza pokarmu wska­zuje, że gąsiorek zasługuje na ochronę, gdyż żywi się przeważnie szkodliwymi owadami. Wśród gęstych gałęzi drzewa lub krzewu buduje z traw i korzonków silne gniazdo, przy czym główną pracę wykonuje samiec, a samica służy jedynie jako po­mocnik. Przy wysiadywaniu role się odwracają: samica jest zastępowana przez samca tylko na wawobiałe z ciemnym nakrapianiem Cała opieka nad potomstwem trwa 30 dni, z czego 14-15 przypada na wysiadywanie, a 12-15 na karmienie piskląt. Po ich wylocie z gniazda ptaki dorosłe jeszcze przez 3 tygodnie znoszą tu pokarm. Samice gąsiorka różnią się od samców ubarwie­niem. Samica jest brązowawa z brązowym muszlo-waniem, podobnie jak młode ptaki. Samiec ma kasztanowy grzbiet, szarobrązowy kark i kuper oraz szeroką czarną brew. Spód jego jest czerwo-nawobiały. Gąsiorki gnieżdżą się od północnej Hiszpanii i Anglii po Chiny południowe i Kamczat­kę, ale nie przekraczają Himalajów. Ich zimowiska leżą w Afryce środkowej i południowej oraz w po­łudniowej Azji. Szeroką czarną przepaskę na oku i czarne czoło ma nieco większa, mierząca 20 cm, dzierzba czarnoczelna Lonius minor Jej grzbiet jest szary, spód z czerwonawym nalotem. Gnieździ się wysoko w koronach drzew, najchętniej na otwar­tych, ciepłych równinach z pojedynczymi drzewami lub alejami. Obszar jej występowania rozciąga się od Francji, przez Europę środkową i południową aż do Ałtaju .