Reklama
dostawca gazu
A A A

Rodzina krukowatych

Ze względu na stosunkowo wysoki poziom inteligencji często uwata się, że rodzi­na krukowatych (Conidae) osiągnęła najwyższy szczebel rozwoju wśród ptaków. W ptasim świecie krukowate często odgrywają rolę policji - zawiadamiają otoczeniezbliżającym się niebezpie­czeństwie w pewnym stopniu mogą prawidłowo oceniać zaistniałą sytuację. Każdy myśliwy wie dobrze, że dużo łatwiej zbliżyć się do siedzącego kruka bez broni niż ze strzelbą. Wysoka inte­ligencja przedstawicieli tej rodziny ujawnia się zwłaszcza w tym, że mają dobrą pamięćpotrafią z niej korzystać oraz łatwo się uczą powtarza­nia pojedynczych słów. W ro­dzinie krukowatych, liczącej 100 gatunków zamieszkują­cych niemal cały świat, są największe gatunki wśród ptaków śpiewających. Uwielu przedstawicieli otwo­ry nosowe przykryte są szcze-ciniastymi piórami, co widać wyraźnie na głowie kruka (Corvus corax) dużego, masywnego ptaka długości 63 cm. Niegdyś kruki gnieździły się na całej Półkuli Północnej, jednakże w wielu okolicach całkowicie je wytępiono. Tak na przy­kład w Europie środkowej kruki są bardzo rzadkieznajdują się pod ochroną. Obecnie wnikają tu znowu ze wschodu i ponownie za­siedlają dawny obszar wy­stępowania. Ulubionym ich środowiskiem są skały, w za­głębieniach których budują gniazda, ale gnieżdżą się rów­nież na wysokich drzewach. Myśliwi uważają za wielkie szkodniki dwie rasy gatunku wrona (Corvus corone), z któ­rych wrona siwa (C. c. cornix) ma popielate upierzenie tuło­wia, a skrzydła, ogon, głowę i pierś - czarne podczas gdy czarnowron (C. c. coro­ne) jest czarny z zielonkawym lub purpuro­wym połyskiem. W Europie wrona siwa występuje na wschód od Łaby, czarnowron zaś - na zachód od tej rzeki. Na styku tych obszarów powstają liczne mieszańce o najrozmaitszych ubarwie­niach, stanowiące formy przejściowe. Nierzadko łączą się w pary przedstawiciele dwóch ras.Interesujące jest. że we wschodniej części zasięgu gatunku występują znowu rasy czerwono upierzone. W otoczeniu swego gniazda wrona zachowuje się bardzo czujnie, tak że rzadko zdra­dza jego położenie. Gniazdo, bardzo solidnie zbudowane, zawieszone jest w rozwidle­niu gałęzi w koronie drzewa lub w krzewach. Jego pod­stawę tworzą gałęzie, wzmoc­nione gliną i darnią. Zagłę­bienie wyścielone jest pióra­mi, trawą i sierścią Szaroniebieskie, ciemno na-krapiane jaja wysiadywane są tylko przez samicę, którą w tym okresie karmi samiec. Przez trzydzieści dni młode są karmione przez rodziców, po czym opuszczają gniazdo, do którego już nigdy nie wracają Wrony zjadają wszystko, co tylko da się zjeść, zarówno pokarm roślin­ny, jak i zwierzęcy. Chwytają także drobne zwierzęta i ra­bują gniazda innych ptaków. Gawrona (Corvus frugilegus) łatwo pomylić z czar-nowronem. Dopiero z bliska widać, że ma on cieńszy dziób i mniejszą głowę. Oprócz te­go ma na nogach swoiste „spodnie" z piór. Charakte­rystyczną cechą dorosłych gawronów jest biała, naga skóra otaczająca nasadę dzio­ba. Czarne upierzenie po­łyskuje niebiesko, podczas gdy u czarnowrona - zielono lub purpurowo. Ojczyzną gawrona jest Europa środko­wa, północna i wschodnia oraz umiarkowanastrefaAzji, gdzie sięga daleko na wschód. Gawrony są ptakami bar­dzo towarzyskimi. Łączą się w wielkie kolonie i budują gniazda tak blisko siebie, że często na jednym drzewie może ich byc więcej niż 50. Obecność, kolonii już ze znacznej odległości zdradzająprzeraźliwe wrzaski. Chrapliwe krzyki rozbrzmie­wają także w czasie wędrówek gawronów, gdy wysoko na niebie widać ogromne, często nieprzej­rzane ich stada; również na miejscach ich noclegu.Stale ruchliwa, mądra kawka (Coloeus monedula) wielkości gołębia, należy do najmniejszych przedstawicieli rodziny krukowatych. Upie­rzenie jej jest czarne, z sza­rym karkiem i pokrywami usznymi, a spód ciała ciemno­szary. Niektóre wschodnie rasy mają także szarą szyję. Kawki gnieżdżą się w dziup­lach, w miejscach, gdzie znaj­dują się stare, spróchniałe drzewa albo wysokie stare budynki, ruiny lub skały. Ojczyzną ich są tereny od zachodniej Europy do Azji środkowej. Na równinnych terenach Azji, a także miej­scami w Europie, kawki gnieżdżą się w gliniastych brzegach rzek. Są na ogół towarzyskie, tworzą kolonie lęgowe. Na żerowiska prze­latują zwykle w stadach, w czasie lotu wydając głosy mniej nieprzyjemne niż chrapliwe wrzaski wron czy gawronów, już pod koniec lutego i na początku marca odbywają się zaloty kawek, po czym szukają one dziupli lęgowych, do których w cią­gu marca znoszą materiał na budowę gniazda. Gniazdo w dziupli ma obfity podkład z gałęzi, darni i siana, na którym leży warstwa sierści i piór. jaja kawki, których w gnieździe znajduje się 4-6, są jaśniejsze niż jaja innych przedstawicieli tej rodziny. Wysiaduje je prze­ważnie matka przez 17-18 dni. Młode pozostają w gnieź­dzie przez miesiąc i w tym czasie oboje rodzice znoszą pokarm, składający się prze­de wszystkim z owadów. Po opuszczeniu gniazda młode trzymają się w towarzystwie rodziców i innych rodzin. W jesieni łączą się w stada z gawronami lub szpakami, z którymi odlatują na połud­nie. W cieplejszych okolicach Na otwartych terenach moż­na spotkać w zimie kuliste gniazda z otworem wejścio­wym umieszczonym z boku, zawieszone w koronie poje­dynczo stojących drzew, w tym okresie oczywiście opuszczone. Zbudowane są one z nagromadzonego chrus­tu. W takim gnieździe wy­chowuje swe młode sroka (Pica pica). Mimo że nie jest ona barwnie upierzona, należy do najpięknięszych przedstawicieli naszego świa­ta ptaków. Głowa, piersi, grzbiet, skrzydła i ogon są czarne z niebieskim, zielo­nym lub purpurowym po­łyskiem, zaś reszta upierze­nia - biała Piękna do­daje jej długi, schodkowaty ogon. Gnieździ się zawsze parami, nie można jednak powiedzieć, aby unikała to­warzystwa. Po zakończeniu okresu gniazdowania, w je­sieni lub zimie, zwłaszcza na miejscach wspólnych nocle­gów, sroki łączą się w stada, liczące niekiedy setki osob­ników. Sroki budują zazwy­czaj kilka gniazd, z których jedno wybierają jako lęgowe. W kwietniu składają 5-8 jaj, które wysiaduje sama samica przez 17-18 dni. Liczne rasy sroki zamieszkują Europę, umiarkowaną strefę Azji po Kamczatkę, północno-za­chodnią Afrykę oraz zachod­nią część Ameryki Północnej. widzimy otwarte gniazdo pokrewne­go gatunku sroki modrej (Cyanopica cyanus), żyjącej w Hiszpanii i Portugalii oraz na oderwanym stanowisku po drugiej stronie Eurazja-tyckiego kontynentu - na Dalekim Wschodzie. Ptak ten ma 34 cm długości, niebieskie skrzydła i ogon, a głowę czarną. Występuje w zadrze-wieniach, parkach i sadach, podobnie jak nasza sroka. Rodzaj Urocissa cechuje ogon dwukrotnie dłuższy od skrzy­deł. U kitty chińskiej {Uro­cissa erythrorchyncha) grzbiet jest bladoniebieski, a skrzydła i ogon hiacynto-woniebieskie. Pióra ogona mają białe końce, przed któ­rymi znajduje się czarna prze­paska. Głowa i szyja są czar­ne, a dziób czerwony. Gatu­nek ten występuje w Chinach, Nepalu i Syjamie. Często ho­dowany jest w wolierach jako ptak ozdobny. Pod względem różnobarw-ności upierzenia nasza sójka (Gcrrulus glandarius) może konkurować z wieloma ptakami egzotycznymi. Jest ona rudobrązowa z białym kuprem, kontrastu­jącym z czarnym ogonem, białą plamą na skrzydłach i wspaniale niebiesko-biało prążkowanymi pokry­wami skrzydeł. Zaniepokojona sójka stroszy czarno prążkowane piórka na ciemieniu Ma 34 cm długości. Słusznie określa się sójkę jako strażnika leśnego, gdyż jest ptakiem bardzo mądrym i czuj­nym, dostrzegającym zbliżającego się intruza wcześniej niż inne ptaki i ostrzegającym innych mieszkańców lasu swym chrypiącym. nieprzyjem­nie brzmiącym głosem. Sójki gnieżdżą się parami na drzewach. Są ptakami osiadłymi, a wędrówki podejmują tylko z konieczności. W niektórych latach sójki z rejonów północnych przenoszą się na południe, co ornitologowie określają jako inwazje. Tam wielkie stada sójek odwiedzają miejsca, w których był urodzaj na żołędzie, stano­wiące ich jesienne pożywienie. Gromadzą one wielkie zapasy pokarmu, podobnie jak niektórzy inni przedstawiciele tej rodziny. O spiżarniach tych, w których obok żołędzi i bukwi zgromadzone są często inne nasiona i owoce, sójki często zapo­minają, a po pewnym czasie w takim miejscu wy­rastają młode drzewka Sójka przyczynia się więc do rozprzestrzeniania niektórych gatunków drzew. Większość jej pożywienia stanowią jednak zwierzęta. Zabija ona nawet małe kręgowce. Za­mieszkuje lasy europejskie i azjatyckie, brak jej w Azji południowej. W lasach Europy północnej i w tajdze syberyjskiej na wschód do Sachalinu występuje, gdzieniegdzie w znacznej liczbie, sójka złowroga (Perisoreus infaustus) nieco mniejsza od kawki. Wierzch jej ciała jest oliwkowobrązowy, spód szary, wierzch głowy brunatny, zaś lotki, kuper i ogon są rude. Należy do typowych mieszkańców wnętrza lasu. trudno więc ją spotkać poza okresem gniazdowania. natomiast w czasie godów jest bardzo ruchliwa - lata z wachlarzowato rozchylonym ogonem i często słychać jej dzwonkowaty głos „kuk kuk". Nie jest płochliwa, natomiast bardzo ciekawa, wskutek czego często zbliża się bardzo blisko do ludzi. Gnieździ się dwa razy w roku. Składa po 3—4 szarobiałe lub szarozielone jaja w mocnym, ciepłym gnieździe. Od południowego Teksasu, przez Amerykę Środ­kową po Boliwię występują liczne rasy Xanthoura yncos która jako barwny egzotyczny ptak często jest hodowana w klatkach także w Europie. W swej ojczyźnie zamieszkuje gęste zarośla, gdzie buduje gniazda. Rzadko gnieździ się na drzewach, jej długość wynosi 27 cm. Wierzch głowy ma nie­bieski, nad okiem i od dzioba pod oko ciągną się niebieskie plamy. Głowa i boki szyi są czarne, grzbiet, skrzydła i środkowe sterówki - zielone, a zewnętrzne sterówki - żółte.