Reklama
kupno spółek
A A A

Rodzina pliszek

Długoogonowe pliszki wraz z niepozornymi swier-gotkami tworzą samodzielną rodzinę pliszek (Mo-tacillidae). Z wyjątkiem wysp Oceanu Spokojnego, występują one na całym świecie. Spotyka się je najczęściej w otwartych terenach, na łąkach i po­rębach, na płaskich, porośniętych trawą stokach górskich, zwykle w pobliżu wody. Liczne gatunki wolą jednak stepy, a nawet okolice pustynne. Jako ptaki naziemne, które poruszają się biegając, a nie podskakując, mają one stosunkowo długi skok oraz silne palce i pazurki. Często kiwają długim ogon­kiem, którego zewnętrzne sterówki są zawsze białe. Latają dobrze, po charakterystycznej dla nich linii falistej. Grupa świergotków przypomina skowronki. Są to ptaki niepozornie ubarwione, z wydłużonym pazurkiem na tylnym palcu. Od skowronków różnią się cienkim dziobem i tarczkami na skoku. Świergotek drzewny jest pospolitym mieszkańcem brzegów lasu. Jego ubarwienie, jak skowronka, dobrze jest widoczne na fotografii. Potrafi on biegać nie tylko po ziemi, ale również po gałęziach. Śpiew tego ptaka można często usłyszeć w piękne słoneczne dni w prześwietlonych lasach. Samiec śpiewa sie­dząc na drzewie, od czasu do czasu podrywa się w powietrze i powoli opada cały czas świergocząc. Mierzy on 15 cm, ma oliwkowobrązowy wierzch z ciemnymi, podłużnymi prążkami, zaś spód bia­ławy, również ciemno prążkowany. Rozprzestrze­niony jest od północnej Hiszpanii, przez całą Euro­pę aż po wschodnią Syberię. Zimuje w południowo-wschodniej Azji i w Afryce. Na ilustracji widzimy siwerniaka (Anthus spino/ettoj w charakterystycznej pozie. Rozgląda się on z najwyższego wierzchołka kosodrzewiny zarastającej wysokie piętra Alp, wypatrując nie­bezpieczeństwa w swoim rewirze lęgowym. Jest on nieco większy od świergotka drzewnego (16,5 cm). W szacie godowej ma brunatny wierzch, gładki spód ciała i jasną brew. Podobnie jak u poprzednie­go gatunku, samiec wzlatuje stromo w górę z jakie­goś nisko położonego miejsca i kończy swą pio­senkę dopiero wtedy, gdy z pionowo wyprosto­wanym ogonkiem opada znowu na następny krzew kosodrzewiny. Gniazdo buduje większe niż inne świergotki, najczęściej na kamieniu, pod nawisłą kępą trawy, tak że od góry jest ono zasłonięte Znosi 4-5 jaj, które na szarym lub szarozielonym tle są gęsto czarno nakrapiane. Dorosłe ptaki oka­zują wielkie przerażenie, gdy w pobliżu gniazda pojawi się intruz; podniecone podlatują wówczas tu i tam i żałośnie popiskują. Oprócz siwerniaków zamieszkujących góry Europy środkowej i południo­wej, Azji i Ameryki Północnej znane są inne pod-gatunki gnieżdżące się na wybrzeżach Francji, Anglii i Skandynawii. Te formy są na wierzchu ciemniejsze, a na spodzie gęsto nakrapiane. Głów­nym ich pokarmem są owady. Zbierają również drobne zwierzątka morskie.Na suchych piaskach i jałowych, piaszczystych po­lach o skąpej roślinności biega, kiwając ogonkiem na podobieństwo pliszek, świergotek polny (Anthus campestris) Pod względem postawy i ruchów zajmuje on stanowisko pośrednie między pliszkami. Wierzch jego ciała jest jednobarwnie piaskowy, a spód żółtobiały, rzadko nakrapiany. Ponad miejscem gniazdowym wykonuje taniec tokowy, w czasie którego roz­brzmiewa rytmicznie ,,cer-di cer-di". Spotkać go można od północno-zachodniej Afryki przez całą Europę i środkowe obszary Azji aż do Mongolii. Zimuje w Afryce i południowej Azji. Dendronan-thus indicus osiąga długość 16 cm. Na południe rozprzestrzeniona jest do Burmy. Z wierzchu oliwkowożółta, na spodzie żółtobiała z czarną pręgą na piersi i wyraźnymi czarnymi plamami. Pliszka górska (Motacilla cmerea) jest o 2 cm dłuższa i ma niezwykle długi ogon. W szacie let­niej samiec ma lśniąco żółtą pierś, czarne gardło oddzielone białym prążkiem od szarych baczków, a przez oko przechodzi drugi biały prążek. Wierzch ciała jest niebieskoszary, skrzydła i ogon czarno-szare, a pokrywy podogonowe - żółte. W zimie gardło staje się białawe. Jej obszar występowania w Europie i Azji nie jest jednolity, a w Azji po­łudniowej jej brak. Spotkać ją można także na równinach, ale ulubionym jej środowiskiem są brzegi czystych potoków górskich. Na miejsca lęgowe w Europie środkowej powraca już w marcu. Na początku kwietnia można spotkać jej gniazdo umieszczone zwykle na stromym brzegu potoku lub przynajmniej w bezpośrednim sąsiedztwie wo­dy między kamieniami, korzeniami drzewa, w sta­rych murach mostów itp. Gniazdo to jest stosunkowo duże. Natomiast małe jest jego wnę­trze. Jako materiał budowlany służą źdźbła traw, kawałki mchów i liście, wnętrze wysłane jest drob­nymi włóknami roślinnymi i sierścią. Pierwsze zniesienie, złożone z 4-5 żółtawozielonych, rudo nakrapianych jaj pojawia się już w kwietniu lub początku maja, drugie - w czerwcu. Pliszka siwa (Motacilla alba) jest najlepiej znana z całej rodziny, gdyż nie unika sąsiedztwa człowie­ka. Na wiosnę siada na dachach domów w mieście i na wsi, podskakuje wesoło na brzegach stawów, rzek i potoków, pojawia się na polach za bronami i pługami. Tył jej ciemienia, kark, podbródek, gardło i góra piersi są na wiosnę, zwłaszcza u samca, czarne, grzbiet szary, a pozostałe części ciała białe lub szarawe tym że pliszka siwa dostosowała się do najroz­maitszych środowisk, przekonuje nas fakt jej wy­stępowania od najbardziej południowych krańców Europy i Azji po wybrzeża Oceanu Lodowatego, a więc od strefy podzwrotnikowej po arktyczną. Występuje zarówno w Islandii, jak i w Afryce północno-zachodniej. W strefach umiarkowanych gorących jest ptakiem osiadłym, natomiast z tere­nów północnych wędruje regularnie nad Azją po­łudniową, jako jedni z pierwszych zwiastunów wiosny, samiec i samica już na początku marca budują solidne gniazdo z gałązek, liści, traw. ko­rzonków i mchu. wyścielone w środku miękkim materiałem. Gniazdo znajduje się zwykle na brzegu rzeki w zagłębieniu między kamieniami , pod dachem starej budowli, pod starym mostem lub w szczelinie skalnej, ale niekiedy takie w skrzynce lęgowej. Samica składa jaja po raz pierwszy w kwiet­niu lub maju, po raz drugi w lipcu. Są one białawe, gęsto nakrapiane brązowo lub ciemnoszaro. Młode po opuszczeniu gniazda nie mają jeszcze typowego upierzenia dorosłych ptaków, a w ubarwieniu ich brak jest koloru czarnego Także ptaki do­rosłe poza okresem lęgowym są bardzo skromnie ubarwione, mają białe gardło i podkowiastą, czarną przepaskę w górnej części piersi. W lasach na północy Starego i Nowego Świata gnieździ się miła jemiołuszka Bombycilla garrulus pięknie ubarwiona, o delikatnym, powiew­nym upierzeniu. Najbardziej rzuca się w oczy rudy czubek i krótki ogonek z żółtą przepaską na końcu. Wierzch ciała jest kasztanowaty, spód czerwonawo-brązowy, gardło i przepaska na oku są czarne. Z bliska widoczne są swoiste czerwone płytki na lotkach ramieniowych, jemiołuszka ma około 18 cm długości, jest ptakiem osiadłym, a jej lot przypomina lot szpaka, jest bardzo towarzyska i nawet w okresie gniazdowym poszczególne pary trzymają się blisko siebie. Zwykle wysoko w koro­nie drzewa znajduje się gniazdo utkane z porostów, gałązek, trawy i mchu, w którego zagłębieniu, wysłanym piórami, a także sierścią reniferów, po­jawia się w czerwcu 4—7 niebieskich, ciemno na-krapianych jaj. Samiec karmi samicę przez cały czas wysiadywania jaj. W okresie gniazdowym jemio­łuszka odżywia się głównie owadami, natomiast jej przysmakiem są jagody. Trawi bardzo szybko. Owoc głogu przechodzi przez jej przewód pokar­mowy w ciągu 20-40 minut. Co 4-7 lat jemiołuszki opuszczają swoją północną ojczyznę i lecą daleko na południe, osiągając południową Francję i Bałka­ny. Przyczyny tej wędrówki nie są jeszcze w pełni wyjaśnione, jak się jednak wydaje, główną rolę odgrywa brak pożywienia w ojczyźnie. Jemiołuszka należy do małej rodziny jemiołuszek Bombycilli-dae, która obejmuje tylko 8 gatunków występu­ Wszystkie mają delikatne upierzenie, krótkie nogi i stosun­kowo szeroki dziób. Odżywiają się głównie owo­cami. Największymi drapieżnikami wśród wróblowców są dzierzby (Laniidae), do których zaliczamy 73 gatunki. Występują przeważnie w Starym Świecie, brak ich w Ameryce Południowej, Australii i na Madagaskarze, a tylko 2 gatunki występują w Ame­ryce Północnej. Ośrodkiem ich występowania, gdzie gnieździ się większość gatunków, jest Afryka. Największe wśród nich nie osiągają wielkości na­szego kosa, a najmniejsze można porównać do wróbla, od którego mają większą i masywniejszą głowę i silny, na końcu hakowato zakrzywiony dziób. Na krajcach dzioba znajdują się drobne ząbki rogowe , które pozwalają dzierzbom rozcinać twarde części pokarmu, na przykład chitynowe pancerze chrząszczy. Mimo że na palcach dzierzba ma silne pazury, zabija uderzeniami dzio­ba. Oprócz owadów jej ofiarą padają żaby, jaszczur­ki, drobne ssaki i ptaki, jeśli nie może zjeść zdo­byczy od razu, nasadza ją w pobliżu gniazda na kolec lub wsuwa w rozwidlenie gałęzi . jeśli polowanie było udane, gromadzi w ten sposób całą spiżarnię zapasów złożoną z rozmaitej zdobyczy.