A A A

Rodzina tangar

Ogromny udział w bogactwie awifauny Ameryki mają 222 gatunki rodziny tangar (Thraupidae), zamieszkujące głównie obszary tropikalne i subtropikalne tego konty­nentu. Podobnie jak kacyki i zięby, mają one 9 lotek dru­giego rzędu, a skrzydła są u większości krótko zaokrąg­lone. Ze względu na rozmiary (większość ich nie przekracza 15 cm długości, a niektóre osiągają 20 cm) przypominają raczej zięby, z którymi mają wiele wspólnych cech. Wrażenie to sprawia zwłasz­cza kształt dzioba, mimo że u podstawy jest on nie tak twardy jak u łuszczaków, tak że tangary mogą jeść tylko miękkie nasiona, jeśli nie dają pierwszeństwa owadom i owocom. Samce i samice są tak samo lub bardzo po­dobnie ubarwione. Gniazda są albo sklepione, albo, częś­ciej, koszyczkowate, zawie­szone z reguły na drzewie. Wiele gatunków buduje gniazda w krzewach, szcze­linach skały lub w norach ziemnych. Podobnie jak u ka­cyków, wysiadywanie jest zajęciem prawie wyłącznie samicy. Wysiaduje ona 5-6 plamistych jaj przez 12-16 dni. Karmieniem potomstwa zajmują się wspólnie oboje rodzice. Tangara wspaniała jest bardzo ceniona przez miłośników ptaków egzotycznych z po­wodu pięknego upierzenia. Występuje we wschodniej Brazylii. _zoło i grzbiet ma piaskowo-czarne, dół grzbie­tu i kuper - pomarańczowe, głowa i tył szyi pokryte są łusko' lonon gardzi ciała skrzyd mają k gość p Ojczyz tej rPołud-Brazyl nie i żyje (Tanga dobni przed 13 cm część i przep się z pierś a reszt zielona złotcz Samiec Pirang z wsch ryki P godowy nie. upierze Niema rzony (Thraup mierząc w wiel wego Pojedy pozostaj rok. gniazda jaja sam Głowa białe i górn podbród - żółte, czarne, lony. łuskowatymi, lśniącymi' zielononiebieskimi piórkami, gardziel jest czarna, spód ciała srebrzystoniebieski, a skrzydła i ogon czarne. Lotki mają końce purpurowe. Dłu­gość ptaka wynosi 13,5 cm. Ojczyzną większości ptaków tej rodziny jest Ameryka Południowa. W południowej Brazylii, północnej Argenty­nie i wschodnim Paragwaju iyje tangara seledynowa (lángara seledon) po­dobnie ubarwiona jak po­przedni gatunek. Ma ona 13 cm długości, czarne czoło, część grzbietu, podgardle i przepaskę na piersi łączącą się z czernią grzbietu. Sama pierś jest srebrnoniebieska, a reszta spodu ciała żółtawo-zielona. Głowa i szyja są złotozielone. Samiec pirangi szkarłatnej z wschodnich rejonów Ame-ryki Północnej ma w okresie godowym wspaniałe ubarwie­nie. Po tym okresie jego upierzenie jest niepozorne. Niemal jednobarwnie upie­rzony jest tangar niebieski mierzący 15 cm, występujący w wielu rasach od południo­wego Meksyku po Brazylię. Pojedyncze pary tego ptaka pozostają ze sobą przez cały rok. Budują miseczkowate gniazda. Samica wysiaduje jaja samodzielnie. Głowa antyli jest czarna w podłużne białe prążki. Kark, kuper i górna część piersi są rude, podbródek i środek brzucha - żółte, skrzydła i ogon -czarne, a grzbiet żółtozie­lony.Niektóre rodzaje z tej rodziny odznaczają się hakowatym, zakrzywionym dziobem, przystoso­wanym do przebijania kielichów kwiatów i wysy­sania nektaru. Przystosowanie takie wykazuje również znany sai bladogłowy (Cyanerpes cyaneus) [985], o długim dziobie lekko zakrzywionym ku dołowi. Zawsze na siedząco przebija on kwiat, aby wyssać nektar i wydobyć drobne owady. Odżywia się także miękkimi owocami. Ma on 15 cm długości, wierzch głowy turkusowy, reszta upierzenia jest purpurowo-niebieska, zaś skrzydła, grzbiet, kantar i ogon są czarne. Po okresie gniazdowym zmienia upierzenie na skromne, oliwkowozielone, podobne do upierzenia samicy. Ten towarzyski ptak roz­przestrzeniony jest od Kuby i południowego Meksyku do Ekwadoru i południowej Brazylii. Zamieszkuje najchętniej wnętrza lasów. Gniazdo buduje w koronie drzewa lub na wierzchołku krze­wu. Z 2 jaj. które wysiaduje samica bez pomocy samca, po 12-13 dniach wykluwają się pisklęta. Są one karmione przez oboje rodziców owadami i owocami. Spokrewniony gatunek Cyanerpes lucidus który także na grzbiecie jest niebieski i ma czarne gardło, gnieździ się w Ameryce środkowej od Pa­namy do Gwatemali.Przedstawiciele rodzaju Dacnis mają dziób nieco grubszy i mniej zagięty niż przedstawiciele rodzaju Cyanerpes. Dacnis egregia jest lśniąco niebie­ska, ma boki głowy, kark i grzbiet czarne . Miodówka kardynalska żyje w Mikronezji, na Samoa, Wyspach Salo mona i Nowych Hebrydach. Ubarwienie samca jest czarno-czerwone. Na Półkuli Zachodniej zastępcami szpaków są kacyki (Icteridae), które nie tylko różnią się bardzo znacznie wielkością (mogą być wielkości wróbla i wielkości sroki), ale również prowadzą bardzo urozmaicone życie. Niektóre gatunki budują miseczkowate gniazda, otwarte od góry, niekiedy tak ładne, jak gniazda europejskich wilg, a umieszczane w rozwidleniu gałęzi, w krzewie, wśród trzcin lub na ziemi; inne zaś, jak kacyk brązowy, nie budują własnych gniazd, lecz zajmują opuszczone. Trzecia grupa, którą reprezentuje rodzaj Cacicus, liczący 94 gatunki, buduje długie, wiszące, butelkowate gniazda które są często zawieszone jedno blisko drugiego i osiągają niekiedy długość 2 m. Kacyki różnią się od szpaków ilością lotek drugiego rzędu, których mają 9, podczas gdy szpaki - 10. Wszystkie kacyki mają ostro zakończony dziób, nieco spłaszczony po bokach, sięgający niekiedy czoła. Ich nogi są silne, dostosowane do poruszania się na gałęziach i na ziemi. Większość stanowią gatunki nadrzewne, ale istnieją i gatunki, które możemy określić jako na­ziemne. Odżywiają się owadami, nasionami i owo­cami, a duże gatunki także drobnymi kręgowcami. potomstwo troszczy się przede wszystkim sami­ca. Ona buduje gniazdo i wysiaduje jaja, podczas gdy samiec tylko pomaga przy budowie gniazda nierzadko żyje poligamicznie. U niektórych kacy­ków mamy do czynienia ze zjawiskiem pasożyt-nictwa lęgowego, jak u kukułek. Kacyki zamieszkują kontynent amerykański - od południowej Kanady do Patagonii, a także występują na Antylach. Kacyki z rodzaju Agelaius są rozprzestrzenione w Ameryce. Samce są z reguły czarne, z czerwoną, brązową lub żółtą tarczą. Gnieżdżą się w pobliżu wody - w zaroślach trzcin lub krzewów, a ich kolonie obejmują niekiedy wiele tysięcy ptaków. Gniazda są umieszczone przeważnie nisko nad wodą, podobnie jak u europejskich trzciniaków. Zniesienie liczy 4—5 niebieskawych jaj z brązowym rysunkiem, które samica wysiaduje przez 11 dni. Nierzadka jest wśród nich poligamia, ale samiec bierze udział w wychowywaniu młodych. Kacyk brązowobarki (Agelaius humeralis) ma około 17 cm długości. Samiec jest lśniąco czarny, z zielonkawym połyskiem. Małe pokrywy skrzydeł są rude. Gnieździ się na Antylach. Trzydzieści ga­tunków kacyków należy do rodzaju Icterus. Są to uzdolnieni śpiewacy, znakomici budowniczowie, odznaczający się pięknym ubarwieniem. Samica buduje kunsztownie utkane, butelkowe gniazdo zawieszone na poziomej gałęzi. W gnieździe takim, przy bardzo nikłej pomocy samca, wychowuje 4—5 młodych. Znany jest przypadek przekłuwania przez ptaka liścia bananowca i przewlekania przez ten otwór włókien, na których zawieszone jest gniazdo, osłonięte parasolem szerokiego liścia. Ptaki te żyją parami, odżywiają się owadami i owocami. Są bardzo wesołe i ufne; mają stosunkowo ostre dzioby. Zamieszkują obszary od środkowych sta­nów USA do Argentyny. Gatunki gnieżdżące się na północnym skraju zasięgu są wędrowne. Icterus dommicensis ma 20 cm długości, jest czarny z żółtymi pokrywami skrzydeł, podbrzuszem i udami. Ryżojad Dolichonyx oryzivorus jest jednym z najlepiej znanych ptaków północnoamerykańskich bynajmniej nie dlatego, że ma szczególny wygląd, lecz że powoduje znaczne szkody w uprawach zbóż. których ziarnem się odżywia. Obecnie jednak, jako ptak śpiewający, znajduje się pod ochroną. Wcześ­niej niż samice wracają samce wczesną wiosną do swej ojczyzny - Kanady lub północnej części USA -i zaraz wyznaczają swój rewir lęgowy. Gniazdo buduje samica w gęstej trawie. Para rytojadów wyprowadza w ciągu roku jeden raz 5-7 młodych. Przed początkiem zimy ryżojady podejmują daleką wędrówkę. Ogromnymi stadami przelatują nad Morzem Karaibskim, docierając do południowej Brazylii i Argentyny. Samiec ryżowca ma spód upierzenia i głowę czarne, żółto-białą przepaskę na karku, a barkówki, kuper i pokrywy nadogono-we szare lub białe. Sterówki krótkiego ogona są na końcu zaostrzone. Słabo poznany jest gatunek Ptiloxena atnviolacea z Kuby, jednolicie czarny z purpurowym połyskiem.