Reklama
PARP
A A A

Sikory

Małe. ruchliwe sikory (Paridae) są niezwykle aktywne przez cały dzień, kręcą się niezmordo­wanie w koronach drzew i wśród krzewów, a ich oczom nie ujdzie żaden owad. nawet motyl czy chrząszcz. Około 65 gatunków sikor zamieszkuje Europę. Azję. Amerykę Północną i Afrykę. Trybem życia związane są z drzewami i dlatego spotyka się je przede wszystkim w lasach, sadach i parkach. Różnica między samcem a samicą nie jest na ogół wyraźna, tylko u niektórych gatunków różnią się one ubarwienia że łatwo je rozpoznać w przyrodzie. Sposób gnieżdżenia się jest rozmaity. Większośc zakłada gniazda w dziuplach, inne zaś budują solidne gniazda - kuliste lub gruszkowate. W ciągu roku wyprowadzają one bardzo liczne potomstwo, gdyż śmiertelność, sikor, szczególnie w pierwszym roku życia, jest bardzo wysoka. Wielkie straty powodują między innymi ostre zimy, gdyż sikory są przywiązane do miejsca i nie opuszczają na zimę naszych szerokości geograficz­nych, lecz krążą po okolicy w towarzystwie innych ptaków - kowalików lub dzięciołów. Dzięki obrącz­kowaniu stwierdzono jednak, że gdzieniegdzie przedstawiciele sikor podejmują dalekie podróże i w dobrych warunkach mogą przebyć setki kilo­metrów. U niektórych gatunków sikor można nawet mówić o rzeczywistych wędrówkach.Bogatka (Parus major) o oliwkowozielonym . żółtym brzuchu, czarnej, lśniącej głowie i białych policzkach, ma na spodzie podłużny czarny prążek, wyraźniejszy u samca. Jej długość wynosi 14 cm. Na początku wiosny zimowe stadka bogatek rozpadają się i zaczynają dobierać się pary. W tym czasie słyszy się nieskomplikowany, ale donośny śpiew samca, złożony. dżą się albo w naturalnych dziuplach, albo w za­wieszonych skrzynkach lęgowych, niekiedy też wybierają bardzo szczególne miejsca na gniazdo, jak na przykład skrzynki do listów, stare pompy lub umieszczony na wzniesionym miejscu stary but. Gniazdo budują bardzo ciepłe - podstawę jego stanowi gruba warstwa mchu pokryta cieńszą warstwą sierści i wełny Rodzice mają bardzo wiele kłopotu zc swym wiecznie głodnym potom­stwem, liczącym 6-13 piskląt 75% dziennego pokarmu stanowią w lecie larwy; około 130 larwdługości 3-4 cm jest niszczonych dziennie przez parę sikor. Jednakże bogatka nie unika także na­sion, szczególnie lubi oleiste, jak na przykład siemię konopne lub nasiona słonecznika. Bogatka żyje w zadrzewieniach Eurazji, południowo-zachodniej Afryki.Niezwykle sympatycznym ptakiem jest sikora modra (Parus caeruleusjedyna z naszych sikor, której ciemię, skrzydła i ogon lśnią piękną niebieską barwą. Mierzy ona tylko 11 cm długości. W ciągu całego roku dają się słyszeć jej rozmaite głosy wabiące. Wiosną rozlega się skromna piosen­ka samca, kończąca się długim trylem. Sposób gnieżdżenia się jest podobny jak bogatki, jednakże trzyma się ona w lasach z dala od osiedli ludzkich. Wzorowe, pięknie wyścielone gniazdo sikory modrej zawiera 10-13 jaj. Zniesienie złożone z 16 jaj, jak na ilustracji należy do rzadkości. Jej obszar lęgowy sięga w pobliże Uralu.Sikora sosnówka (Paruz ater), którą na ilustracji widzimy z pokarmem przy dziupli lęgowej, jest jeszcze troszkę mniejsza od sikory modrej. Ma ona czarną głów­kę z białymi policzkami i bia­łą plamkę na karku. Podbró­dek i góra piersi są czarne, a wierzch upierzenia oliwko-woszary. Licznie zamieszkuje równinne i górskie lasy iglaste, a jeśli w pniach lub gałęziach nie znajduje odpo­wiedniej dziupli, wówczas buduje gniazdo w opuszczo­nej mysiej norze. Obok zięby jest ona najczęstszym miesz­kańcem ~ iasów^ iglastych. Wszystkie wymienione do­tychczas gatunki sikor wy­korzystują chętnie każdą okazję do zakładania gniazda, którą stwarza im człowiek, zawieszając skrzynki lęgowe.Nawet tak zdecydowanie leśny ptak jak sikora czubatka (Parus cristatus) bez wahania za­kłada gniazdo w prawidłowo zawieszonej skrzynce lęgowej. Ma ona piękny czarno nakrapiany czubek na głowie i białą, czarno obrzeżoną twarz. Wierzch ciała jest brązowoszary. W Europie wschodniej i środkowej gnieździ się w lasach iglastych i mie­szanych, w Europie zachodniej także w lasach liściastych. Obszar lęgowy czubatki nie przekracza na wschodzie Uralu. Zwinnością, ruchliwością i wesołością dorównuje czubatka innym sikorom. Odzywa się przyjemnym, głębokim, mruczącym głosem, charakterystycznym dla tego gatunku. Podobnie jak inne sikory, gnieździ się dwa razy w roku, przy czym drugie zniesienie jest z reguły mniejsze. Młode czubatki nie mają jeszcze czubka na głowie, ale można już na niej dostrzec nakra-piane piórka .W zimie pojawia się często na miejscach karmienia również sikora uboga (Parus palustris) szara kujka z piórek z czarnym wierzchem głowy i pod­gardlem oraz jasnymi policzkami. Już samo jej za­chowanie się wskazuje, że należy do sikor. Za­mieszkuje przede wszystkim lasy, gdzie zdradza swą obecność wabiącymi dźwiękami. Zachodnia część jej zasięgu obejmuje tereny od Anglii do Uralu, wschodnia zaś - obszary od Azji środkowej do Japonii.Prawdziwym akrobatą we wspinaniu się jest kowa­lik (Sitta europaea) Jego głośne gwizdanie można usłyszeć już w pierwszych dniach wiosny. Gdy naśladuje się jego głos, zaraz zjawia się w po­bliżu człowieka, aby przekonać się, kto wtargnął do jego rewiru lęgowego. Wspina się po pniach nie tylko w górę, jak to czynią dzięcioły, przy czym nie musi pomagać sobie jak one ogonem, lecz również głową w dół. Kowalik ma silny dziób, przy pomocy którego niezmordowanie szuka owadów pod korą drzew. Wierzch jego upierzenia jest nie-bieskoszary, a kremowy spód ma kasztanowe boki Charakterystyczną cechą jest czarna przepaska przez oko Kowalik nie potrafi wykuć sobie dziobem dziupli lęgowej, wykorzystuje więc opusz­czone dziuple dzięciołów lub skrzynki lęgowe. Jeśli otwór wejściowy jest za szeroki, kowalik za-murowuje go częściowo gliną W ten sposób uniemożliwia wtargnięcie większym wrogom. Gniazdo jest często wyścielone łuskami kory drzew. materiałem budowlanym była ruda kora sosny. Samica sypia już w gnieździe, zanim jeszcze złoży w nim pierwsze jajo.Podczas gdy kowalik jest akrobatą i krzykaczem zwracającym na siebie uwagę, to niepozorne, nie­zbyt duże pełzacze (Certhiidae) można łatwo prze­oczyć w przyrodzie. Podobnie jak dzięcioły, wspi­nają się one po pniach tylko w górę. Gdy obiegając spiralnie pień drzewa osiągną jego wierzchołek, wówczas sfruwają na dół i zaczynają na nowo wspi­nać się w górę, przeszukując swym zakrzywionym, cienkim dziobem wszystkie szpary w korze. Gdy pełzacz się zatrzyma, co rzadko mu się zdarza, jest prawie niedostrzegalny, gdyż szare i brązowe bar­wy grzbietu zlewają się z korą. U nas wystę­pują dwa gatunki pełzaczy, które najłatwiej roz­poznać po śpiewie. widzimy pełzacza leśnego (Certhia familiaris), który różni się od pełzacza ogrodowego (Certhia brachy-dactyla) bardziej kontrastowym ubarwieniem wierzchu i spodu ciała, krótszym dziobem i dłuż­szym pazurem na tylnym palcu. Oba gatunki za­kładają gniazda pod odstającymi płatami kory. w szczelinach, kupach kamieni i rozmaitych dziup­lach Zbudowane jest ono z drobnych gałązek i wyścielone rozmaitym drobnym materiałem Jaja są brudnobiałe, z brązowawoczerwonymi plam­ kami ; oboje ich jaj leśny